دوران بارداری یکی از زیباترین و در عین حال حساسترین مراحل زندگی هر زنی است، اما تغییرات فیزیولوژیک در این دوره میتواند چالشهای ناخواستهای نظیر بواسیر در بارداری را به همراه داشته باشد. افزایش حجم خون و فشار فیزیکی جنین بر عروق لگنی، باعث میشود سیاهرگهای ناحیه مقعد مستعد تورم و التهاب شوند. این موضوع که با نام هموروئید در بارداری نیز شناخته میشود، برای بسیاری از مادران نگرانکننده است، اما خوشبختانه با مدیریت صحیح و آگاهی از راهکارهای مراقبتی، این دوران میتواند با کمترین میزان ناراحتی سپری شود.
آگاهی از شیوههای صحیح پیشگیری و تسکین علائم و روش های ایمن و مورد تایید درمان خانگی هموروئید در بارداری، حق هر مادر آینده است تا سلامت خود و فرزندش را تضمین کند. کلینیک پارادایس (کلینیک هموروئید ونک)، وظیفه خود میداند تا با ارائه اطلاعات دقیق و علمی، دغدغههای مادران را در مورد بواسیر در ایام بارداری کاهش دهد. ما در این مجموعه با بررسی بهروزترین منابع پزشکی دنیا، تلاش میکنیم بستری علمی برای اطلاعرسانی فراهم آوریم تا مراجعین عزیز بتوانند در صورت نیاز، بهترین مسیر درمانی را با مشورت متخصصین انتخاب کنند.
بواسیر در بارداری چیست
دوران حاملگی با تغییرات شگرف فیزیولوژیک همراه است که یکی از شایعترین عوارض آن، تورم سیاهرگهای ناحیه مقعد است. در پاسخ به این سوال که بواسیر در بارداری چیست، باید گفت که با رشد جنین و بزرگ شدن رحم، فشار فیزیکی زیادی بر سیاهرگهای لگنی و بزرگسیاهرگ زیرین (Vena Cava) وارد میشود. این فشار باعث کند شدن بازگشت خون از نیمه پایینی بدن شده و در نتیجه، عروق ناحیه آنورکتال متورم و ملتهب میشوند. علاوه بر این، افزایش هورمون پروژسترون در این دوران باعث شل شدن دیواره عروق و مستعد شدن آنها برای بروز هموروئید در بارداری میگردد.
بسیاری از مادران آینده در سه ماهه سوم با این چالش روبرو میشوند، چرا که وزن جنین به حداکثر رسیده و یبوست ناشی از تغییرات گوارشی نیز فشار را دوچندان میکند. بواسیر در بارداری میتواند به صورت تودههای داخلی یا برجستگیهای خارجی ظاهر شود که با علائمی همچون سوزش، خارش و گاهی خونریزی همراه است. نکته امیدوارکننده این است که در بسیاری از موارد، این بالشتکهای عروقی پس از زایمان و با فروکش کردن فشار شکمی، به حالت طبیعی خود بازمیگردند، اما مدیریت صحیح آنها در طول بارداری برای حفظ آرامش مادر حیاتی است.
Exroid مرکز تخصصی اروپایی فعال در حوزه آموزش و درمان بیماریهای نشیمنگاهی درباره زمان بروز هموروئید در بارداری چنین بیان میکند:
بواسیر در دوران بارداری معمولاً در سهماهه سوم (هفتههای ۲۷ تا ۴۰) که فشار بر ناحیه لگن افزایش مییابد شایعتر است. بسیاری از زنان برای نخستین بار در این دوره دچار بواسیر میشوند و در صورت داشتن سابقه قبلی، احتمال عود مجدد بیشتر خواهد بود.
علت بواسیر در بارداری
درک این موضوع که علت بواسیر در بارداری دقیقاً چیست، به پیشگیری بهتر کمک میکند. اصلیترین عامل، فشار مکانیکی ناشی از رشد رحم است که به سیاهرگهای بزرگ در ناحیه لگن فشار وارد کرده و بازگشت خون را کند میکند؛ این تجمع خون باعث تورم وریدها در ناحیه مقعد میشود. همچنین، تغییرات هورمونی گسترده، به ویژه ترشح هورمون پروژسترون، باعث شل شدن دیواره عروق و کاهش حرکات دودی روده میشود که نتیجهای جز یبوست مزمن و تشدید فشار بر عروق ندارد.
علاوه بر فاکتورهای بیولوژیک، عادات رفتاری نیز به عنوان علت هموروئید در بارداری شناخته میشوند. افزایش حجم خون در بدن مادر برای تامین نیازهای جنین، فشار کلی را بر سیستم عروقی بالا میبرد. همچنین کمتحرکی در ماههای آخر و زور زدن هنگام دفع به دلیل خشکی مدفوع، دیوارههای حساس مقعد را دچار کشیدگی و تورم میکند. تمام این عوامل در کنار هم باعث میشوند که بالشتکهای طبیعی مقعد به تودههای هموروئیدی تبدیل شوند.
عوامل اصلی ایجاد هموروئید در دوران حاملگی:
- فشار رحم: سنگینی جنین بر روی سیاهرگهای لگنی.
- تغییرات هورمونی: شل شدن دیواره وریدها توسط پروژسترون.
- یبوست مزمن: سفت شدن مدفوع و فشار زیاد هنگام اجابت مزاج.
- افزایش حجم خون: فشار بیشتر بر روی تمامی عروق بدن مادر.
- سابقه خانگی: مستعد بودن ژنتیکی برای ضعف دیواره عروق.
علائم بواسیر در بارداری
تشخیص به موقع علائم بواسیر در بارداری میتواند از رسیدن بیماری به مراحل حاد جلوگیری کند. شایعترین نشانه، احساس خارش و سوزش مداوم در ناحیه مقعد است که به دلیل نشت مقدار کمی از مخاط روده به بیرون ایجاد میشود. همچنین، لمس برآمدگیهای گوشتی در اطراف دریچه مقعد که در زمان دفع بزرگتر میشوند، از نشانههای بارز هموروئید خارجی است. مادران ممکن است در هنگام نشستن طولانیمدت بر روی صندلیهای سخت، احساس سنگینی یا فشار غیرطبیعی در انتهای روده داشته باشند.
در بسیاری از موارد، علائم هموروئید در بارداری شامل درد در حین یا بعد از دفع مدفوع است. اگر نوع داخلی هموروئید باشد، ممکن است دردی نداشته باشد و تنها با خونریزی خود را نشان دهد، اما در نوع خارجی، تورم بافت اطراف مقعد میتواند باعث حساسیت شدید پوست شود. همچنین ترشحات مخاطی که باعث ایجاد رطوبت دائمی در ناحیه میشوند، از دیگر علائمی هستند که نباید نادیده گرفته شوند؛ چرا که این رطوبت میتواند منجر به التهاب پوستی گستردهتری شود.
نشانههای شایع هموروئید در ایام بارداری که باید جدی بگیرید:
- خونریزی روشن: مشاهده لکههای خون روی دستمال یا توالت.
- توده یا ورم: لمس برجستگیهای نرم یا سفت در دهانه مقعد.
- خارش آزاردهنده: ناشی از تحریک پوست توسط ترشحات.
- درد هنگام دفع: احساس تیر کشیدن یا سوزش شدید موقع اجابت مزاج.
- دفع ناقص: حس باقی ماندن مدفوع در روده پس از دستشویی.
درد بواسیر در بارداری
تجربه درد بواسیر در بارداری برای بسیاری از خانمها بسیار طاقتفرسا است، زیرا گزینههای دارویی آنها محدودتر از سایرین میباشد. این درد معمولاً به دلیل کشش بیش از حد دیواره عروق و التهاب بافتهای عصبی محیطی در ناحیه مقعد رخ میدهد. زمانی که مدفوع سفت از روی این رگهای متورم عبور میکند، اصطکاک ایجاد شده باعث دردی سوزشی و ضرباندار میشود که ممکن است تا چندین ساعت پس از دفع نیز ادامه یابد.
در واقع، درد هموروئید در بارداری تنها به زمان دستشویی رفتن محدود نمیشود؛ نشستن، راه رفتن و حتی ایستادن طولانی میتواند با افزایش فشار شکمی، شدت درد را بیشتر کند. این ناراحتی فیزیکی میتواند بر خلقوخوی مادر تاثیر منفی گذاشته و فعالیتهای ضروری او را محدود کند. شناخت ریشه این دردها به مادر کمک میکند تا با استفاده از روشهای تسکینی ایمن مثل حمام آب گرم، فشار را از روی اعصاب این ناحیه بردارد.
دلایل اصلی بروز درد هموروئید در حاملگی:
- التهاب بافت: واکنش دفاعی بدن به کشیدگی عروق.
- اسپاسم عضلات مقعد: منقبض شدن ناخودآگاه دریچه مقعد در اثر درد.
- فشار فیزیکی جنین: سنگینی مداوم بر روی اعصاب ناحیه لگن.
- اصطکاک مدفوع: تحریک مکانیکی تودهها در زمان یبوست.
- تجمع خون: احتقان عروقی که باعث حس سنگینی و درد ضرباندار میشود.
خونریزی بواسیر در بارداری
مشاهده خون بر روی دستمال توالت میتواند برای هر مادر بارداری نگرانکننده باشد، اما در اکثر مواقع خونریزی بواسیر در بارداری ناشی از پاره شدن مویرگهای بسیار ظریف در بالشتکهای هموروئیدی است. این خونریزی معمولاً به رنگ قرمز روشن بوده و پس از دفع مدفوع سخت مشاهده میشود. اگرچه خونریزی هموروئید اغلب بدون درد هستند، اما تکرار آنها میتواند منجر به کاهش ذخایر آهن مادر شود؛ بنابراین کنترل آن از طریق نرم نگه داشتن مدفوع و پرهیز از زور زدن در اولویت قرار دارد.
از سوی دیگر، اگر خون در داخل توده هموروئیدی لخته شود، وضعیتی به نام هموروئید ترومبوزه در بارداری رخ میدهد که با دردی ناگهانی و بسیار شدید همراه است. در این حالت، توده مقعدی سفت، متورم و به رنگ کبود یا بنفش در میآید که حتی راه رفتن یا نشستن را برای مادر دشوار میکند. این وضعیت اگرچه خطرناکی برای جنین ندارد، اما به دلیل درد طاقتفرسا نیازمند مداخلات فوری پزشکی مانند تخلیه لخته یا استفاده از کمپرسهای تخصصی است.
جدول بررسی وضعیت و راهکارهای درمانی:
| نوع عارضه | نشانه کلیدی | راهکار پیشنهادی |
| خونریزی ساده | خون قرمز روشن پس از دفع | مصرف فیبر بالا، نشستن در آب گرم و پرهیز از یبوست. |
| هموروئید ترومبوزه | توده سفت، کبود و درد شدید | مراجعه به پزشک، استفاده از کمپرس یخ و مسکنهای مجاز. |
| بیرونزدگی (پرولاپس) | احساس خروج بافت از مقعد | استفاده از پمادهای قابض و بازگرداندن ملایم توده با دست. |
بیرون زدن بواسیر در بارداری
تجربه بیرون زدن بواسیر در بارداری که در اصطلاح پزشکی به آن «پرولاپس» میگویند، زمانی رخ میدهد که بالشتکهای داخلی رکتوم به دلیل فشار شدید از دهانه مقعد خارج شوند. این وضعیت معمولاً با احساس وجود یک توده نرم و مرطوب در ناحیه مقعد همراه است که ممکن است هنگام دفع مدفوع بیرون بیاید و سپس به داخل بازگردد یا در موارد پیشرفتهتر، همیشه بیرون باقی بماند. این بیرونزدگی باعث میشود نظافت ناحیه دشوار شده و مادر با نشستنهای طولانی احساس ناراحتی مضاعف داشته باشد.
در واقع، این اتفاق نشاندهنده این است که بافتهای نگهدارنده عروق بر اثر فشار شکمی و تغییرات هورمونی سست شدهاند. برای مدیریت این وضعیت، توصیه میشود مادران از ایستادنهای طولانی پرهیز کرده و در صورت امکان، با استفاده از انگشت تمیز و روانکننده، توده را به آرامی به داخل هدایت کنند (البته تحت نظر پزشک). استفاده از کمپرسهای سرد و حمام سیتز میتواند التهاب ناشی از بیرون زدگی مقعد را تا حد زیادی کاهش دهد.
علت های اصلی بیرون زدگی هموروئید در بارداری:
- فشار مستقیم رحم: سنگینی جنین بر روی عضلات و بافتهای لگنی.
- زور زدنهای ناشی از یبوست: فشار مکانیکی برای خروج مدفوع خشک.
- شل شدن بافتهای همبند: تاثیر هورمونها بر سست شدن دیواره عروق.
- تجمع خون (احتقان): کند شدن گردش خون در ناحیه لگن.
عکس بواسیر در بارداری
مشاهده عکس بواسیر در بارداری در منابع معتبر پزشکی به مادران کمک میکند تا تودههای ایجاد شده را به درستی شناسایی کنند. در این تصاویر، هموروئید معمولاً به شکل خوشههای کوچک و متورم به رنگ صورتی، قرمز یا در موارد شدیدتر بنفش تیره در دهانه مقعد دیده میشود. این تودهها ممکن است شبیه به تکههای گوشت اضافه یا برجستگیهای نرم باشند که در اثر فشار رحم بر لگن بیرون زدهاند. آگاهی بصری از این عارضه مانع از استرس بیجا شده و به مادر کمک میکند تا تفاوت آن را با سایر مشکلات پوستی به خوبی درک کند.
هموروئید و شقاق در بارداری
گاهی اوقات مادران همزمان با دو مشکل دردناک دست و پنجه نرم میکنند؛ یعنی بروز همزمان هموروئید و شقاق در بارداری. در حالی که هموروئید مربوط به تورم رگهاست، شقاق یا فیشر مقعد به معنی ایجاد ترک و زخم در لایه داخلی مقعد است. این ترکیب باعث میشود که فرد در هنگام دفع مدفوع، دردی شبیه به بریدگی با شیشه را تجربه کند که با سوزش و خارش ناشی از بواسیر همراه میشود. این وضعیت معمولاً ناشی از یبوستهای بسیار سخت و خشکی مخاط مقعد در این دوران است.
درمان این دو عارضه به صورت همزمان کمی پیچیدهتر است؛ زیرا درمان شقاق مستلزم شل کردن عضلات دریچهای مقعد است، در حالی که هموروئید نیاز به کاهش التهاب عروق دارد. استفاده از روغنهای طبیعی مثل روغن زیتون یا نارگیل برای چرب نگه داشتن ناحیه و استفاده از لگن آب گرم میتواند به بهبود همزمان هر دو مشکل کمک کند. نکته طلایی در اینجا، جلوگیری از یبوست است؛ زیرا هر بار دفع سخت، هم زخم شقاق را باز میکند و هم تورم هموروئید را تشدید مینماید.
بواسیر در بارداری خطرناک است
به طور کلی این عارضه یک تهدید جانی محسوب نمیشود، اما در پاسخ به این سوال که آیا بواسیر در بارداری خطرناک است، باید به عوارض جانبی آن توجه کرد. اصلیترین خطر، خونریزیهای مکرر است که در کنار نیاز بدن مادر و جنین به آهن، میتواند ریسک ابتلا به کمخونی (آنمی) را افزایش دهد. همچنین، احتمال ایجاد لخته خون در تودههای هموروئیدی (ترومبوز) وجود دارد که با دردی بسیار شدید همراه است و میتواند استرس غیرضروری به مادر وارد کرده و خواب و تغذیه او را تحت تأثیر قرار دهد.
شناخت تفاوتهای این عارضه با سایر مشکلات ناحیه تناسلی و مقعدی بسیار مهم است. برای مثال، آگاهی از الگوهای عمومی بواسیر در زنان به مادر کمک میکند تا علائم را با بیماریهای دیگر اشتباه نگیرد. با این حال، اگر تودههای بیرونزده دچار التهاب شدید، ترشحات عفونی یا درد غیرقابل کنترل شدند، نباید خوددرمانی کرد؛ زیرا در این دوران هرگونه التهاب در بدن باید تحت نظر باشد. پس در مجموع، هموروئید در بارداری خطرناک است اگر منجر به عفونت، کمخونی شدید یا اختلال در سلامت روان مادر شود، در غیر این صورت با مراقبتهای ساده قابل مدیریت خواهد بود.
بواسیر در بارداری ضرر دارد
بسیاری از مادران با نگرانی میپرسند که آیا این تودههای متورم برای جنین خطرناک هستند یا خیر؟ در پاسخ باید گفت که بواسیر در بارداری ضرر دارد، اما این ضرر بیشتر متوجه کیفیت زندگی و سلامت جسمی مادر است تا سلامت مستقیم جنین. اصلیترین خطر، خونریزیهای مداوم است که در صورت تکرار، منجر به کمخونی (آنمی) در مادر میشود. از آنجایی که در دوران حاملگی بدن به آهن بیشتری نیاز دارد، بروز آنمی میتواند باعث احساس خستگی مفرط، سرگیجه و ضعف سیستم ایمنی مادر شود.
علاوه بر این، دردهای حاد ناشی از بیماری بواسیر میتواند باعث افزایش استرس و اختلال در خواب و تغذیه مادر شود که به طور غیرمستقیم بر آرامش محیط رشد جنین اثر میگذارد. همچنین اگر تودههای بیرونی دچار لخته خون شوند (ترومبوز)، درد به قدری شدید میشود که فعالیتهای روزانه و حتی راه رفتن را برای مادر دشوار میکند. بنابراین، اگرچه این عارضه خطر مستقیمی برای رشد کودک ندارد، اما ضرر بواسیر در بارداری از جهت اختلال در سلامت عمومی و روانی مادر کاملاً جدی است و باید تحت نظر قرار گیرد.
بواسیر در بارداری و درمان
رویکرد اصلی در این دوران بر درمانهای محافظهکارانه و غیرتهاجمی استوار است. در واقع بواسیر در بارداری و درمان آن باید به گونهای انتخاب شود که هیچگونه تداخلی با سلامت جنین نداشته باشد. پزشکان معمولاً در گام نخست از ملینهای ملایم، پمادهای ضدالتهاب مجاز و تغییرات رژیم غذایی استفاده میکنند. هدف از درمان هموروئید در بارداری در وهله اول، کاهش درد و تورم و جلوگیری از یبوست است تا مادر بتواند ماههای باقیمانده را با آرامش بیشتری سپری کند.
در موارد نادری که بیماری به شدت پیشرفت کرده و با روشهای ساده کنترل نمیشود، مداخلات سرپایی ممکن است در نظر گرفته شود. با این حال، اکثر متخصصان ترغیب میکنند که درمان بواسیر در بارداری به روشهای جراحی (مثل لیزر یا جراحی سنتی) به پس از زایمان موکول شود؛ مگر در موارد اورژانسی که درد غیرقابل تحمل یا خونریزی شدید وجود داشته باشد. در جدول زیر، خلاصهای از روشهای درمانی مجاز در این دوران آورده شده است:
جدول روشهای مدیریت و درمان هموروئید در بارداری:
| روش درمان | ویژگیها و مزایا | سطح ایمنی در بارداری |
| اصلاح رژیم غذایی | افزایش فیبر و آب جهت نرم شدن مدفوع و کاهش فشار. | بسیار بالا (خط اول درمان) |
| داروهای موضعی | پمادها و شیافهای مجاز برای کاهش سوزش و خارش. | بالا (با تجویز پزشک) |
| حمام سیتز (آب گرم) | شل کردن عضلات مقعد و بهبود جریان خون ناحیه. | بسیار بالا (تسکین فوری) |
| ملینهای حجیمکننده | جلوگیری از یبوست مزمن بدون تحریک روده. | بالا (طبق دستور پزشک) |
| لیزر (موارد حاد) | روش سرپایی برای بستن عروق خونریزیدهنده. | متوسط (فقط در صورت لزوم) |
درمان خانگی بواسیر در بارداری
بسیاری از علائم آزاردهنده را میتوان در محیط خانه و با راهکارهای ساده مدیریت کرد. درمان خانگی بواسیر در بارداری با تمرکز بر کاهش فشار لگنی آغاز میشود؛ برای مثال، خوابیدن به پهلوی چپ میتواند فشار رحم بر رگهای اصلی شکم را کاهش داده و جریان خون را بهبود بخشد. همچنین استفاده از کمپرس سرد بر روی تودههای متورم به مدت ۱۰ تا ۱۵ دقیقه، چندین بار در روز، تاثیر بسزایی در کاهش التهاب و حس سنگینی ناحیه مقعد دارد.
در میان باورهای عامیانه، استفاده از مواد طبیعی نیز رایج است؛ به عنوان مثال، برخی به تاثیر سیر برای بواسیر اشاره میکنند که به دلیل خاصیت ضدالتهابیاش شناخته میشود، اما در دوران حساس حاملگی، هرگونه استفاده از مواد محرک یا گیاهی باید با احتیاط فراوان و مشورت پزشک باشد تا باعث تحریک مخاط نشود. در واقع، درمان خانگی هموروئید در بارداری زمانی موفقیتآمیز است که با نظم و به صورت روزانه انجام شود تا از سفت شدن مدفوع و فشار مجدد به عروق جلوگیری گردد.
موثرترین راهکارهای خانگی:
- مصرف فیبر بالا: خوردن میوهها (مثل گلابی و انجیر) و سبزیجات برای دفع راحت.
- نوشیدن آب فراوان: حداقل ۸ تا ۱۰ لیوان در روز برای هیدراته ماندن رودهها.
- حمام آب گرم: نشستن در تشت آب گرم (بدون هیچ ماده افزودنی) به مدت ۱۵ دقیقه.
- ورزش کگل: تقویت عضلات کف لگن برای بهبود گردش خون در ناحیه مقعد.
- عدم زور زدن: پرهیز از نشستن طولانیمدت در توالت و فشار آوردن هنگام دفع.
Mayo Clinicاز معتبرترین مراکز دانشگاهی و درمانی ایالات متحده آمریکا درباره نحوه درمان بواسیر در دوران بارداری چنین توصیه میکند:
برای کاهش علائم بواسیر در دوران بارداری، در طول روز از نشستنهای طولانیمدت خودداری کرده و به طور منظم بایستید و حرکت کنید. استراحتهای کوتاه داشته باشید یا هنگام نشستن از بالشهای حلقهای مخصوص (کوسن دوناتی) استفاده کنید تا فشار از روی ناحیه مقعد کاهش یابد. همچنین میتوان با مشورت پزشک از داروهای بدون نسخه استفاده کرد و پدهای دارویی حاوی عصاره فندق افسونگر (Witch Hazel) را برای تسکین التهاب و سوزش روی ناحیه مقعد قرار داد.
عمل بواسیر در بارداری
تصمیم برای عمل بواسیر در بارداری معمولاً آخرین گزینه پزشکان است و تنها زمانی اتخاذ میشود که جان مادر یا سلامت عمومی او به دلیل خونریزیهای غیرقابل کنترل یا دردهای فلجکننده در خطر باشد. در اکثر موارد، جراحان توصیه میکنند که عمل جراحی به بعد از زایمان و طی شدن دوران نقاهت اولیه (حدود ۲ ماه بعد) موکول شود؛ زیرا عمل هموروئید در بارداری ریسکهای بیهوشی و استرس جراحی را برای جنین به همراه دارد و احتمال بازگشت بیماری به دلیل ادامه فشار بارداری وجود دارد.
با این حال، اگر جراحی اجتنابناپذیر باشد، روشهای سرپایی و کمتهاجمی در اولویت قرار میگیرند. هدف از هرگونه مداخله در این دوران، صرفاً رفع وضعیت بحرانی (مثل تخلیه لخته خون دردناک) است و جراحی کامل معمولاً انجام نمیشود. پس از زایمان، در صورت باقی ماندن تودهها، روشهایی مثل لیزر به عنوان بهترین گزینه مطرح میشوند که بدون نیاز به بستری، مشکل را به صورت ریشهای حل میکنند.
روشهای مداخلهای در صورت ضرورت:
- تخلیه لخته (Thrombectomy): یک برش کوچک تحت بیحسی موضعی برای خارج کردن لخته خون دردناک.
- اسکلروتراپی (در موارد خاص): تزریق مواد برای کاهش خونریزیهای شدید.
- لیزر درمانی (پس از تثبیت وضعیت): استفاده از اشعه برای جمع کردن تودهها (معمولاً برای بعد از زایمان توصیه میشود).
- رابربند (بستن کش): در موارد هموروئید داخلی خونریزیدهنده که به درمان دارویی پاسخ نمیدهد.
بواسیر در بارداری و زایمان طبیعی
یکی از دغدغههای اصلی مادران، تاثیر فشار ناشی از مراحل خروج نوزاد بر عروق مقعدی است. در واقع بواسیر در بارداری و زایمان طبیعی رابطهای مستقیم دارند؛ زور زدنهای شدید و مداوم در مرحله دوم زایمان (مرحله خروج نوزاد) میتواند هموروئیدهای موجود را تشدید کرده یا باعث بروز تودههای جدید شود. این فشار مکانیکی آنی، خون را در وریدهای مقعدی محبوس کرده و ممکن است بلافاصله پس از وضع حمل، مادر با تورم و درد بیشتری در این ناحیه مواجه شود که البته با مراقبتهای پس از زایمان قابل کنترل است.
اگر نگران هستید که این وضعیت روند زایمان شما را مختل کند، حتماً پیش از رسیدن به هفتههای نهایی با پزشک خود مشورت کنید. بسیار مهم است که بدانیم در چنین شرایطی برای هموروئید به چه پزشکی مراجعه کنیم تا بهترین پروتکلهای پیشگیری و درمانی (مانند استفاده از ملینهای ایمن یا پمادهای مجاز) را دریافت کنیم. مشورت با متخصص کولورکتال یا جراح عمومی در کنار ماما، میتواند اطمینان خاطر لازم را برای گذراندن یک زایمان طبیعی راحتتر فراهم کرده و عوارض پس از آن را به حداقل برساند.
بواسیر در بارداری و سزارین
یک باور اشتباه میان عموم وجود دارد که انتخاب جراحی سزارین میتواند مانع از بروز مشکلات نشیمنگاهی شود، اما واقعیت درباره بواسیر در بارداری و سزارین کمی متفاوت است. اگرچه در سزارین از زور زدنهای مرحله زایمان خبری نیست، اما مادر همچنان ۹ ماه فشار رحم بر عروق لگنی را تحمل کرده است. همچنین، داروهای بیهوشی یا بیحسی و مصرف مسکنهای پس از جراحی سزارین، اغلب باعث کند شدن حرکات روده و ایجاد یبوست شدید میشوند که خود بزرگترین محرک برای عود کردن هموروئید در روزهای نخست پس از زایمان است.
علاوه بر این، دوره نقاهت بعد از عمل و محدودیت در تحرک، میتواند به تجمع خون در ناحیه تحتانی دامن بزند. بنابراین، حتی با انتخاب روش جراحی، مدیریت هموروئید در بارداری و سزارین همچنان اهمیت دارد. توصیه میشود مادران پس از عمل بواسیر، با مصرف مایعات فراوان و راه رفتنهای کوتاه (طبق دستور پزشک)، از سفت شدن مدفوع و فشار مضاعف به عروق مقعدی جلوگیری کنند تا بالشتکهای هموروئیدی که در طول بارداری ایجاد شدهاند، هرچه سریعتر بهبود یابند.
نتیجه گیری
به طور خلاصه، بواسیر در بارداری اگرچه تجربهای ناخوشایند است، اما با مدیریت صحیح و تغییرات ساده در سبک زندگی کاملاً قابل کنترل است. مهمترین نکته، جلوگیری از یبوست و کاهش فشار بر عروق لگنی است تا از پیشرفت بیماری جلوگیری شود. اکثر موارد هموروئید در بارداری پس از زایمان و با بازگشت بدن به حالت طبیعی، به میزان قابل توجهی بهبود مییابند و جای نگرانی همیشگی وجود ندارد.
در صورتی که علائم شما با روشهای خانگی بهبود نیافت و یا با خونریزی مواجه شدید، مراجعه به مراکز تخصصی ضروری است. کلینیک پارادایس، به عنوان کلینیک درمان بیماریهای نشیمنگاهی، آماده است تا با ارائه مشاورههای تخصصی و راهکارهای درمانی ایمن، شما را در این مسیر همراهی کند. هدف ما این است که شما این دوران حساس را با کمترین دغدغه جسمی سپری کرده و تمام تمرکز خود را بر سلامت فرزند دلبندتان بگذارید.
سوالات متداول (FAQ)
آیا بواسیر در ایام بارداری میتواند باعث زایمان زودرس شود؟
خیر؛ بواسیر یک مشکل عروقی در انتهای دستگاه گوارش است و تاثیر مستقیمی بر رحم یا تحریک زایمان ندارد. با این حال، درد شدید ناشی از آن میتواند سطح استرس مادر را بالا ببرد.
آیا استفاده از پماد آنتیهموروئید در دوران حاملگی مجاز است؟
اکثر پمادهای موضعی در دوزهای پایین ایمن هستند، اما برخی حاوی کورتون یا مواد منقبضکننده عروق هستند که بهتر است حتماً با تایید پزشک زنان یا جراح عمومی مصرف شوند.
چرا بواسیر در بارداری معمولاً در سه ماهه سوم ظاهر میشود؟
زیرا در این زمان حجم خون بدن به بیشترین حد خود رسیده، وزن جنین و رحم فشار حداکثری بر لگن وارد میکند و سطح هورمون پروژسترون نیز که باعث شلی عروق و یبوست میشود، در بالاترین سطح است.
آیا هموروئید بعد از زایمان خود به خود ناپدید میشود؟
در بسیاری از موارد بله؛ با از بین رفتن فشار فیزیکی جنین و متعادل شدن هورمونها، التهاب عروق فروکش کرده و تودهها کوچک میشوند. اگر تودهها باقی بمانند، درمانهای تخصصی پس از پایان دوران شیردهی توصیه میشود.
