آبسه مقعدی چیست | بیماری آبسه مقعدی در نوزادان، زنان و مردان
هنگامی که با یک توده دردناک و ضرباندار در ناحیه نشیمنگاه مواجه میشوید که حتی نشستن ساده را برایتان دشوار میکند، اولین سوالی که به ذهن خطور میکند این است که آبسه مقعدی چیست و چرا ایجاد شده است؟ این عارضه در حقیقت یک حفره پر از چرک است که در اثر عفونت غدد ریز داخل کانال مقعد به وجود میآید و میتواند هر فردی را در هر سنی درگیر کند. بیتوجهی به علائم اولیه ابسه مقعدی و خوددرمانی با پمادهای مختلف، معمولاً نتیجهای جز پیشرفت عفونت و پیچیدهتر شدن فرآیند درمان در پی نخواهد داشت.
در این مقاله جامع، ما تمام ابعاد بیماری آبسه مقعدی را از نگاه علمی و با زبانی ساده بررسی میکنیم تا شما با آگاهی کامل برای سلامت خود تصمیم بگیرید. هدف ما در کلینیک پارادایس، ارتقای سطح دانش عمومی درباره بیماریهای نشیمنگاهی جهت درمان آبسه مقعدی است تا بیماران بدانند که تشخیص بهموقع، تا چه حد میتواند از جراحیهای سنگین پیشگیری کند. ما در این مطلب به شما میگوییم که چگونه نشانههای اولیه را بشناسید و تفاوت این تودههای عفونی را با سایر مشکلات مشابه به خوبی درک کنید.
آبسه مقعدی چیست
ابسه مقعدی نوعی عفونت حاد و دردناک است که بهصورت تجمع چرک در نزدیکی مقعد یا راستروده بروز مییابد. این عارضه معمولاً در اثر عفونت غدد کوچکی که در داخل کانال مقعدی قرار دارند ایجاد میشود. در صورتی که دهانه این غدد مسدود شود، باکتریها و مواد زائد در آن تجمع یافته و باعث التهاب و تشکیل چرک خواهند شد.
علائم اصلی بیماری آبسه مقعدی شامل درد شدید، تورم، قرمزی و گاهی تب است. درک دقیق این نشانهها و اقدام بهموقع برای درمان، نخستین گام مؤثر در جلوگیری از بروز عوارض پیچیدهتر است.
سایت C.R.S.G.H (مرجع سلامت و اطلاعات پزشکی) در توضیح ارتباط بین عفونتها و آبسه مقعدی چنین بیان میکند:
هر نوع عفونتی که در ناحیه اطراف مقعد رخ دهد میتواند بافت نرم و رطوبت آن ناحیه را تحریک کند و باعث التهاب شود؛ این التهاب ممکن است به تشکیل آبسه منجر شود. همچنین بیماریهای مقاربتی مانند سفلیس و تبخال نیز میتوانند در ایجاد آبسه نقش داشته باشند.
آیا آبسه مقعدی خطرناک است
پاسخ کوتاه به این سوال که آیا آبسه مقعدی خطرناک است یا خیر، مثبت است؛ چرا که تجمع عفونت در این ناحیه بنبست نیست و میتواند به بافتهای مجاور نفوذ کند. اگر چرک به موقع تخلیه نشود، باکتریها مسیر خود را به لایههای عمقیتر باز کرده و باعث تخریب عضلات اسفنکتر میشوند که کنترل دفع را در آینده با مشکل مواجه میکند. این عارضه فراتر از یک درد ساده پوستی است و نباید به هیچ عنوان با جوشهای معمولی یا دملهای ساده اشتباه گرفته شود.
بزرگترین خطر بیماری ابسه مقعدی، تبدیل شدن آن به فیستول مقعدی است که یک تونل عفونی دائمی بین روده و پوست ایجاد کرده و درمان بسیار پیچیدهتری دارد. در موارد حاد، اگر باکتریهای مولد عفونت وارد جریان خون شوند، خطر بروز شوک عفونی یا سپسیس وجود دارد که تهدیدکننده جان بیمار است. بنابراین، درک اینکه ابسه مقعدی میتواند از یک التهاب کوچک به یک بحران پزشکی تبدیل شود، برای مراجعه سریع به پزشک متخصص و شروع فرآیند تخلیه حیاتی است.
دلیل آبسه مقعدی چیست
ریشه اصلی و علت آبسه مقعدی معمولاً به انسداد دهانه غدد کوچکی برمیگردد که در لایههای داخلی کانال مقعد قرار دارند و وظیفه ترشح مخاط برای تسهیل حرکت مدفوع را بر عهده دارند. وقتی این مجاری توسط ذرات مدفوع، مواد خارجی یا بافتهای متورم بسته میشوند، باکتریهای طبیعی روده در فضای بسته غده تجمع یافته و فرآیند عفونی شدن و تشکیل چرک را در ناحیه کریپتهای مقعدی آغاز میکنند.
درک دقیق اینکه دلیل ابسه مقعدی چیست فراتر از یک انسداد ساده است؛ چرا که عواملی نظیر بیماریهای التهابی روده (مانند کرون)، ضعف سیستم ایمنی در بیماران دیابتی و حتی آسیبهای فیزیکی ناشی از یبوست شدید میتوانند این غدد را مستعد تجمع عفونت کنند. این تجمع باکتریایی اگر به سرعت شناسایی و تخلیه نشود، فشار داخلی را به شدت افزایش داده و با تخریب دیواره غدد، منجر به پیشروی چرک به فضاهای بافتی اطراف و زیر پوست ناحیه نشیمنگاه میشود.
- انسداد غدد مقعدی: این غدد، مایعی ترشح میکنند که به روانسازی حرکت مدفوع کمک میکند. اگر دهانه این غدد به دلیل تجمع مدفوع، مواد خارجی یا التهاب بسته شود، باکتریها در داخل آنها تکثیر یافته و منجر به عفونت و تشکیل چرک میشوند.
- عفونتهای باکتریایی: باکتریهایی که به طور معمول در روده و مدفوع وجود دارند، میتوانند وارد غدد مسدود شده شده و عفونت ایجاد کنند.
- بیماریهای التهابی روده (IBD): بیماریهایی مانند بیماری کرون (Crohn’s disease) و کولیت اولسراتیو (Ulcerative colitis) میتوانند باعث التهاب مزمن در روده و ناحیه مقعد شوند و خطر تشکیل آبسه و فیستول (ارتباط غیرطبیعی بین دو بافت) را به شدت افزایش دهند.
- دیابت: افراد مبتلا به دیابت، به دلیل ضعف سیستم ایمنی و مشکلات گردش خون، بیشتر در معرض عفونتها از جمله ابسه مقعدی قرار دارند.
- ضعف سیستم ایمنی: افرادی که سیستم ایمنی ضعیفی دارند (مانند بیماران مبتلا به HIV/AIDS، دریافتکنندگان داروهای سرکوبکننده سیستم ایمنی، یا افراد تحت شیمیدرمانی) بیشتر مستعد ابتلا به عفونتهای شدید از جمله بیماری ابسه مقعدی هستند.
- زخم یا آسیبهای مقعدی: شقاق مقعدی، بواسیر (هموروئید) ترومبوزه، یا آسیبهای ناشی از ضربه یا عمل جراحی در ناحیه مقعد میتوانند راه را برای ورود باکتریها و ایجاد آبسه باز کنند.
- رابطه جنسی مقعدی: این نوع رابطه میتواند به بافتهای مقعدی آسیب رسانده و خطر عفونت و تشکیل آبسه را افزایش دهد.
- سوءتغذیه و فقر بهداشت: در برخی موارد، کمبودهای تغذیهای یا رعایت نکردن بهداشت مناسب در ناحیه مقعد نیز میتواند به عنوان عوامل کمککننده مطرح شوند.
شناخت این عوامل به پیشگیری و تشخیص زودهنگام کمک شایانی میکند. در صورت مشاهده هرگونه علائم مشکوک، مراجعه به پزشک متخصص برای تشخیص دقیق و درمان به موقع ابسه مقعدی ضروری است.

علائم و نشانههای آبسه مقعدی چیست
شناسایی بهموقع کانونهای عفونی میتواند از پیشرفت بیماری به مراحل حاد و پیچیده جلوگیری کند؛ بنابراین شناخت دقیق علائم آبسه مقعدی برای هر بیماری که با ناراحتی در ناحیه نشیمنگاه مواجه است، حیاتی به نظر میرسد. این عارضه معمولاً خود را با یک درد عمیق، مداوم و ضرباندار نشان میدهد که با نشستن، سرفه یا حتی راه رفتن معمولی به شدت تحریک میشود.
در بسیاری از موارد، بیمار یک توده سفت، گرم و قرمز رنگ را در نزدیکی دهانه مقعد حس میکند که به لمس بسیار حساس است و ممکن است با علائم سیستمیک مانند تب و لرز یا بیحالی مفرط همراه باشد. این نشانهها در واقع زنگ خطر بدن برای وجود یک تجمع چرکی فعال هستند که در صورت نادیده گرفته شدن، راه خود را به بافتهای عمیقتر باز کرده و باعث تخریب اسفنکترها میشوند.
| علامت | توضیحات |
|---|---|
| درد شدید در ناحیه مقعد | درد ضرباندار و مداوم که با نشستن، اجابت مزاج، سرفه یا عطسه تشدید میشود. درد ناشی از التهاب و تجمع چرک در ناحیه آبسه است. |
| تورم و قرمزی | ناحیه اطراف مقعد ممکن است متورم، قرمز و حساس به لمس شود. گاهی به صورت تودهای سفت یا برآمدگی قابل لمس دیده میشود. |
| تب و لرز | در صورت عفونت شدید، بدن با تب و لرز واکنش نشان میدهد؛ این نشانه میتواند بیانگر گسترش عفونت باشد. |
| خستگی و ضعف عمومی | عفونت باعث کاهش سطح انرژی بدن شده و فرد ممکن است احساس بیحالی و ضعف کند. |
| ترشح چرک یا خونابه | ترکیدن خودبهخودی آبسه منجر به خروج چرک یا خونابه از مقعد میشود. این وضعیت ممکن است درد را کاهش دهد اما نیاز به درمان پزشکی دارد. |
| ناراحتی هنگام اجابت مزاج | تورم و درد ممکن است اجابت مزاج را دشوار و دردناک کند. |
| خارش یا تحریک پوست | ترشحات آبسه ممکن است موجب خارش و تحریک ناحیه پوست اطراف مقعد شود. |
توصیه مهم: اگر هر یک از این علائم را تجربه کردید، بهویژه در صورت بروز تب یا درد شدید، بلافاصله به پزشک متخصص مراجعه کنید. تأخیر در درمان میتواند منجر به فیستول مقعدی یا گسترش عفونت شود.
آبسه مقعدی در نوزادان
مشاهده تورم و قرمزی در ناحیه پوشک میتواند هر والدینی را نگران کند، اما باید دانست که آبسه مقعدی در نوزادان معمولاً ناشی از یبوست یا تحریک غدد کوچک مقعدی است. نوزاد به دلیل ناتوانی در بیان درد، ممکن است با بیقراری شدید هنگام تعویض پوشک یا اجابت مزاج، وجود این مشکل را به والدین خود نشان دهد. برخلاف بزرگسالان، این عارضه در شیرخواران گاهی به دلیل حساسیت بالای پوست و رطوبت مداوم در محیط پوشک، با سرعت بیشتری مستعد التهاب و چرکی شدن میشود.
بسیاری از متخصصان معتقدند که ساختار آناتومیک خاص در ماههای اولیه زندگی، نوزادان پسر را کمی بیشتر از دختران مستعد این التهابات میکند که نیاز به مراقبت ویژه دارد. درمان این مشکل در سنین پایین باید با ظرافت بالایی انجام شود تا به بافتهای در حال رشد و عضلات کنترلکننده دفع آسیبی نرسد و از مزمن شدن آن جلوگیری شود. تشخیص زودهنگام اینکه آبسه مقعدی چیست در نوزادان، کلید اصلی پیشگیری از نیاز به جراحیهای تهاجمی در آینده و حفظ سلامت دستگاه گوارش حساس آنهاست.
آبسه مقعدی در کودکان
در سنین مدرسه و نوپایی، آبسه مقعدی در کودکان اغلب به دنبال ضربههای کوچک حین بازی یا بهداشت نامناسب پس از استفاده از سرویس بهداشتی رخ میدهد. کودک ممکن است از نشستن طولانیمدت روی صندلی اجابت کند یا به دلیل درد زیاد، آگاهانه دفع مدفوع را به تاخیر بیندازد که خود باعث یبوست و بدتر شدن وضعیت عفونت میشود. والدین باید هرگونه توده سفت، گرم یا قرمزی غیرعادی در نزدیکی مقعد فرزندشان را به عنوان یک نشانه جدی از وجود توده عفونی تلقی کنند.
نکته علمی و بسیار مهم در این رده سنی، بررسی احتمال وجود بیماریهای التهابی روده مانند کرون است که گاهی خود را با آبسههای مکرر نشان میدهند. اگر بیماری آبسه مقعدی در یک کودک به صورت دورهای تکرار شود، پزشک متخصص باید آزمایشات تکمیلی برای بررسی وضعیت سیستم ایمنی و سلامت رودهها را حتماً تجویز کند. آموزش صحیح اصول بهداشتی به کودک و نظارت بر تغذیه پرفیبر، نقش بسیار موثری در کاهش احتمال درگیری با این تودههای چرکی دردناک و عوارض بعدی آن دارد.
آبسه مقعدی در زنان
فیزیک بدنی خاص و نوسانات هورمونی باعث میشود که آبسه مقعدی در زنان گاهی با علائم پیچیدهتری نسبت به مردان ظاهر شود و نیاز به دقت تشخیصی بالاتری داشته باشد. نزدیکی آناتومیک دستگاه تناسلی و مقعد در بانوان، خطر انتقال باکتریها را افزایش داده و گاهی ممکن است این عارضه با کیستهای غدد بارتولن اشتباه گرفته شود. تغییرات بافتی در دوران قاعدگی نیز میتواند حساسیت این ناحیه را بیشتر کرده و درد ناشی از آبسه را برای بیمار به شدت غیرقابلتحملتر از روزهای عادی کند.
دوران بارداری یکی از زمانهای حساس است که به دلیل فشار رحم بر ناحیه لگن و افزایش احتمال یبوست مزمن، خطر تشکیل تودههای عفونی به شدت بالا میرود. مدیریت ابسه مقعدی در زنان باردار باید با اولویت حفظ سلامت جنین و مادر انجام شود تا از گسترش عفونت به فضاهای عمیق لگنی جلوگیری به عمل آید. تشخیص دقیق اینکه آبسه مقعدی چیست و تمایز آن از مشکلاتی مثل بیماری هموروئید یا شقاق، اولین گام ضروری در درمان قطعی و بازگشت آرامش به زندگی روزمره بانوان است.
آبسه مقعدی در بارداری
تشکیل آبسه مقعدی در بارداری به دلیل تغییرات وسیع فیزیولوژیک در بدن مادر، یکی از چالشهای دردناک این دوران محسوب میشود که نباید نادیده گرفته شود. فشار فیزیکی ناشی از رشد جنین بر عروق لگنی و رکتوم، در کنار نوسانات هورمونی که منجر به یبوست مزمن میشوند، زمینهساز انسداد غدد ترشحی مقعد و تجمع عفونت خواهد بود. مادران باردار به دلیل حساسیت سیستم ایمنی، ممکن است سریعتر از سایرین با گسترش چرک در بافتهای نرم اطراف مقعد مواجه شوند که این امر نیاز به معاینه دقیق توسط متخصص را دوچندان میکند.
درمان توده عفونی و ابسه مقعدی در بارداری حساسیت بالایی دارد، چرا که اولویت پزشک، تخلیه ایمن چرک بدون وارد کردن استرس فیزیکی به مادر و جنین است. بسیاری از بانوان به اشتباه تصور میکنند که به دلیل بارداری نباید هیچگونه مداخله پزشکی انجام دهند، در حالی که باقی ماندن عفونت در بدن میتواند خطرناکتر از یک جراحی کوچک و موضعی باشد. پزشک متخصص معمولاً با استفاده از بیحسیهای ایمن و تکنیکهای نوین، اقدام به درناژ (تخلیه) میکند تا فشار و درد از روی بافتها برداشته شده و از بروز تب و لرزهای شدید که برای جنین مضر است، جلوگیری شود.
آبسه مقعدی در مردان
بیماری آبسه مقعدی در مردان و زنان رخ میدهد، اما برخی مطالعات نشان دادهاند که مردان ممکن است کمی بیشتر مستعد ابتلا به این عارضه باشند. دلیل دقیق این تفاوت به طور کامل مشخص نیست، اما ممکن است به تفاوتهای آناتومیکی یا عوامل هورمونی مرتبط باشد. با این حال، علت بیماری ابسه مقعدی، علائم، تشخیص و درمان آن در مردان و زنان به طور کلی مشابه است. تنها تفاوتهای احتمالی ممکن است در میزان شیوع و گاهی اوقات در نحوه بروز علائم باشد که نیازمند بررسی دقیق توسط پزشک متخصص است. مردان نیز باید به محض مشاهده علائم به پزشک مراجعه کنند و از هرگونه شرم یا تأخیر در پیگیری درمان خودداری نمایند.
تشخیص آبسه مقعدی
برای شروع یک درمان قطعی و بدون بازگشت، جراح متخصص ابتدا باید وسعت نفوذ عفونت و محل دقیق قرارگیری حفرههای چرکی را با دقت تعیین کند، چرا که فرآیند تشخیص آبسه مقعدی تنها به یک مشاهده ظاهری ساده ختم نمیشود. در طی معاینه فیزیکی، پزشک با بررسی میزان اندوراسیون (سفتی بافت) و بررسی دقیق مجاری غدد مقعدی، سعی میکند تا بین یک ابسه سطحی و انواع پیچیدهتر که در فضاهای عمیق لگنی پنهان شدهاند، تمایز قائل شود.
در مواردی که منشأ درد مبهم است، استفاده از تکنولوژیهای پیشرفته تصویربرداری مانند امآرآی (MRI) یا سونوگرافی آندوآنال ضرورت مییابد تا نقشه دقیقی از ارتباط بیماری آبسه مقعدی با عضلات کنترلی دفع ترسیم شود. دقت در این مرحله تشخیصی باعث میشود تا عمل درناژ (تخلیه) به گونهای انجام شود که احتمال عود مجدد یا تبدیل شدن به فیستول به حداقل برسد.
- معاینه فیزیکی:
- معاینه چشمی: پزشک ناحیه اطراف مقعد را برای بررسی وجود قرمزی، تورم، ورم یا ترشحات بررسی میکند.
- لمس (پالپاسیون): پزشک با لمس ناحیه متورم، درد و حساسیت آن را ارزیابی میکند. در بسیاری از موارد، آبسه به صورت یک توده گرم، حساس و دردناک در زیر پوست قابل لمس است.
- معاینه رکتال دیجیتال (DRE): در این روش، پزشک با استفاده از دستکش و ژل روانکننده، یک انگشت خود را وارد راست روده میکند تا تودهها، حساسیت یا سایر ناهنجاریها را بررسی کند. این معاینه میتواند دردناک باشد، اما برای تشخیص آبسههای عمیقتر ضروری است.
- تصویربرداری (در موارد پیچیده یا آبسههای عمیق):
- امآرآی (MRI) یا سیتی اسکن (CT Scan): این روشها میتوانند تصاویر دقیقی از بافتهای نرم ناحیه لگن و مقعد ارائه دهند. امآرآی به ویژه برای تشخیص آبسههای عمیقتر، ارزیابی ارتباط آنها با فیستولها و بررسی میزان گسترش عفونت به فضاهای اطراف مقعد (مانند آبسه آنال یا آبسه آنورکتال) بسیار مفید است.
- سونوگرافی آندوآنال/آندرکتال: در این روش، یک پروب کوچک سونوگرافی از طریق مقعد وارد میشود تا تصاویر دقیقی از عضلات اسفنکتر و بافتهای اطراف آبسه را ارائه دهد.
- سونوگرافی شکمی یا ترانسپریانال: در برخی موارد، سونوگرافی از طریق پوست نیز میتواند به تشخیص آبسههای سطحیتر کمک کند.
- آزمایشات خون:
- پزشک ممکن است آزمایش خون برای بررسی نشانههای عفونت مانند افزایش گلبولهای سفید (WBC) یا افزایش پروتئین واکنشگر C (CRP) تجویز کند. این آزمایشات میتوانند شدت عفونت را نشان دهند، اما برای تشخیص قطعی آبسه کافی نیستند.
تشخیص صحیح و زودهنگام بیماری آبسه مقعدی، گام مهمی در پیشگیری از عوارض بعدی و انتخاب بهترین روش درمانی است. پزشک بر اساس نتایج معاینات و تصویربرداری، بهترین رویکرد درمانی را برای بیمار تعیین خواهد کرد.
بر اساس مطالعات منتشرشده در NCBI (National Center for Biotechnology Information):
در بیشتر موارد، آبسه پوستی را می توان به صورت بالینی و تنها بر اساس معاینه فیزیکی تشخیص داد. خصوصیات کلاسیک آبسه عبارتند از اریتم، سفتی، حساسیت به لمس و نوسان. برای تمایز بین سلولیت و آبسه باید دقت شود، زیرا درمان سلولیت درمان آنتی بیوتیکی بدون تخلیه است.

پیشگیری از آبسه مقعدی
اگرچه همیشه نمیتوان با قطعیت مطلق از بروز تمامی عفونتهای غدد گوارشی جلوگیری کرد، اما اصلاح سبک زندگی و رعایت برخی پروتکلهای بهداشتی میتواند احتمال نیاز به جراحیهای تهاجمی را به حداقل رسانده و مسیر پیشگیری از آبسه مقعدی را برای افراد مستعد هموار کند. کلیدیترین اقدام در این زمینه، مدیریت هوشمندانه عملکرد روده و جلوگیری از یبوست یا اسهال مزمن است، زیرا هرگونه فشار غیرعادی به ناحیه مقعد میتواند باعث انسداد مجاری غدد و تجمع باکتریهای بیماریزا شود.
مصرف رژیم غذایی سرشار از فیبر، نوشیدن آب کافی و رعایت بهداشت ناحیه نشیمنگاه پس از هر بار دفع، محیطی نامناسب برای رشد میکروبها ایجاد میکند. همچنین درمان سریع زخمهای سطحی مانند شقاق یا کنترل بیماریهای زمینهای نظیر دیابت، سد دفاعی بدن را در برابر نفوذ چرک و تشکیل تودههای عفونی تقویت مینماید.
- رعایت بهداشت مقعدی: تمیز نگه داشتن ناحیه مقعدی با شستشوی ملایم با آب و صابون پس از هر اجابت مزاج.
- رژیم غذایی پرفیبر و مایعات کافی: مصرف فیبر کافی و نوشیدن آب به مقدار لازم به نرم نگه داشتن مدفوع و جلوگیری از یبوست کمک میکند، که میتواند فشار بر غدد مقعدی را کاهش دهد.
- درمان به موقع بیماریهای مقعدی: درمان سریع و صحیح شقاق مقعدی، بواسیر و سایر مشکلات مقعدی میتواند از عفونت و تشکیل آبسه جلوگیری کند.
- کنترل بیماریهای زمینهای: مدیریت صحیح بیماریهایی مانند دیابت و بیماریهای التهابی روده میتواند خطر عفونتهای عمومی و ابسه مقعدی را کاهش دهد.
- اجتناب از زور زدن در اجابت مزاج: زور زدن میتواند به بافتهای مقعدی آسیب برساند و راه را برای عفونت باز کند.

آبسه مقعدی درمان
امروزه بهرهگیری از تکنولوژیهای پیشرفته برای درمان آبسه مقعدی با لیزر، فرآیند درمان را برای بسیاری از بیماران از یک تجربه استرسزا به یک عمل سرپایی، کمدرد و با خونریزی حداقلی تبدیل کرده است که سرعت بهبودی را به شدت افزایش میدهد. با این حال، باید در نظر داشت که هسته اصلی تمامی روشهای درمانی، بر تخلیه کامل و فیزیکی حفره عفونی استوار است؛ چرا که باقی ماندن کوچکترین مقدار چرک در زیر پوست میتواند زمینهساز بازگشت مجدد بیماری یا تبدیل شدن آن به فیستولهای پیچیده شود.
پزشک متخصص با انتخاب مناسبترین رویکرد، فشار و التهاب را از روی اعصاب ناحیه برداشته و با پاکسازی دقیق کانون عفونت، به بافتهای آسیبدیده اجازه میدهد تا در محیطی استریل فرآیند ترمیم را آغاز کنند. شروع سریع اقدامات پزشکی بلافاصله پس از تشخیص، تنها راه قطعی برای رهایی از درد ضرباندار و جلوگیری از گسترش باکتریها به فضاهای عمیق لگنی است.
روشهای متداول برای درمان بیماری آبسه مقعدی:
-
تخلیه جراحی (Incision and Drainage): متداولترین روش که در آن پزشک با ایجاد یک برش کوچک روی توده، چرک را به طور کامل تخلیه کرده و با شستشوی فضای داخلی، اجازه میدهد زخم از داخل به سمت خارج ترمیم شود.
-
جراحی با لیزر پرتوان: در این متد نوین، به جای تیغ جراحی از پرتو لیزر برای باز کردن آبسه استفاده میشود؛ این کار باعث بستن همزمان عروق خونی و اعصاب شده که نتیجه آن کاهش چشمگیر درد و حذف خطر عفونت بعد از عمل است.
-
کاتتر درناژ (Peatheter Drainage): برای آبسههای عمیقتر، گاهی یک لوله باریک و انعطافپذیر (کاتتر) برای چند روز در محل قرار داده میشود تا اطمینان حاصل شود که تمام ترشحات به طور کامل از بدن خارج شدهاند.
-
آنتیبیوتیک درمانی: این روش به تنهایی هرگز درمان قطعی محسوب نمیشود و تنها به عنوان یک مکمل در کنار تخلیه جراحی، برای بیماران دیابتی یا افرادی که سیستم ایمنی ضعیفی دارند، جهت جلوگیری از پخش شدن عفونت در خون تجویز میگردد.
-
قرار دادن سیتون (Seton): در صورتی که در زمان درمان آبسه، پزشک متوجه وجود فیستول همزمان شود، ممکن است از یک نخ مخصوص به نام سیتون برای باز نگه داشتن مجرا و تخلیه تدریجی عفونت استفاده کند تا عضلات اسفنکتر آسیب نبینند.
تفاوت آبسه پری آنال با دیگر انواع آبسه
آبسه پری آنال (Perianal Abscess)، شایعترین نوع بیماری آبسه مقعدی است که در نزدیکی دهانه مقعد و زیر پوست اطراف آن ایجاد میشود. این نوع آبسه معمولاً سطحیتر بوده و علائم آن به صورت یک توده دردناک، قرمز و متورم در اطراف مقعد ظاهر میشود.
در مقابل، آبسههای عمیقتر و پیچیدهتری نیز وجود دارند که در فضاهای داخلیتر لگن و اطراف راست روده شکل میگیرند:
- آبسه ایسکیورکتال (Ischiorectal Abscess): این نوع آبسه در فضای ایسکیورکتال (یک فضای چربی عمیق در لگن) ایجاد میشود و میتواند بسیار بزرگ شود. درد ناشی از آن عمقیتر است و ممکن است توده سطحی به وضوح قابل لمس نباشد.
- آبسه اینتراسفنکتریک (Intersphincteric Abscess): این آبسه بین دو عضله اسفنکتر داخلی و خارجی مقعد قرار میگیرد و معمولاً کوچک است. تشخیص آن ممکن است دشوارتر باشد و اغلب با درد شدید بدون تورم خارجی قابل توجه همراه است.
- آبسه سوپرالواتور (Supralevator Abscess): این آبسه در بالای عضله لواتور آنی (Levator Ani) قرار میگیرد و معمولاً در اثر گسترش آبسههای عمیقتر یا بیماریهای التهابی روده ایجاد میشود. علائم آن شامل درد لگنی و تب بالا است.
تفاوت اصلی در محل قرارگیری و عمق آبسه است که بر شدت علائم، روش تشخیص و پیچیدگی درمان تأثیر میگذارد. آبسههای پری آنال معمولاً با برش و درناژ ساده قابل درمان هستند، در حالی که آبسههای عمیقتر ممکن است نیاز به روشهای تشخیصی پیچیدهتر (مانند MRI) و جراحیهای گستردهتر داشته باشند. در هر صورت، تشخیص و درمان زودهنگام توسط پزشک متخصص برای جلوگیری از عوارض جدیتر حیاتی است.
در نهایت، باید به یاد داشت که درک صحیح از اینکه آبسه مقعدی چیست و چه پیامدهایی دارد، مرز بین یک بهبودی سریع و یک درگیری طولانیمدت با عوارضی مانند فیستول است. این بیماری یک وضعیت اورژانسی در حوزه جراحی عمومی و نشیمنگاه محسوب میشود که درمان خانگی آبسه مقعدی یا دارویی به تنهایی برای آن کارساز نیست و حتماً نیاز به تخلیه فیزیکی دارد. با مشاهده اولین نشانههای درد، تورم یا تب، مراجعه به متخصص را به تاخیر نیندازید تا از تخریب بافتهای حساس اسفنکتر مقعد جلوگیری کنید.
کلینیک پارادایس به عنوان مرکز تخصصی درمان بیماریهای نشیمنگاهی، در کنار شماست تا با ارائه مشاورههای دقیق، مسیر درمان بیماری ابسه مقعدی را برایتان هموار سازد. ما بر این باوریم که سلامت ناحیه مقعدی و درمان ریشهای مشکلاتی نظیر آبسه، تاثیر مستقیمی بر کیفیت زندگی روزمره و اعتماد به نفس افراد دارد. به خاطر داشته باشید که شرم از بیان بیماری، تنها فرصت طلایی درمان راحت را از شما میگیرد؛ پس با انتخاب مسیر درست، سلامتی را دوباره به خود هدیه دهید.
سوالات متداول
آیا استفاده از آنتیبیوتیک به تنهایی میتواند ابسه مقعدی را درمان کند؟
خیر، آنتیبیوتیک نمیتواند به درون حفره پر از چرک نفوذ کند. درمان اصلی، تخلیه جراحی (Incision and Drainage) است و آنتیبیوتیک تنها به عنوان مکمل برای جلوگیری از گسترش عفونت در افراد دارای نقص ایمنی یا دیابت تجویز میشود.
احتمال تبدیل شدن بیماری آبسه مقعدی به فیستول چقدر است؟
بر اساس آمارهای انجمن جراحان کولون و رکتوم آمریکا (ASCRS)، حدود 30% تا 50% از افرادی که دچار ابسه مقعدی میشوند، در نهایت با فیستول مقعدی مواجه خواهند شد. این اتفاق زمانی رخ میدهد که مجرای غده عفونی به طور کامل بسته نشود و راهی به پوست پیدا کند.
آیا میتوان آبسه را در خانه با سوزن یا فشار دادن تخلیه کرد؟
به هیچ عنوان! این کار به شدت خطرناک است و میتواند باعث ورود باکتریها به جریان خون (سپسیس) یا گسترش عفونت به فضاهای عمیق لگنی شود. تخلیه باید در محیط استریل و توسط جراح انجام شود تا تمام حفرات چرک به طور کامل پاکسازی گردند.
تفاوت اصلی هموروئید و ابسه مقعدی چیست؟
هموروئید ناشی از تورم رگهای خونی است و معمولاً با خونریزی بدون درد یا تودههای نرم همراه است، در حالی که آبسه یک عفونت فعال است که با درد شدید، ضرباندار، تورم سفت، قرمزی و غالباً تب همراه میباشد.
آیا آبسه مقعدی خطرناک است
آبسه مقعدی در کودکان
تشخیص آبسه مقعدی
نظرات بسته شده است.